گزیده جلسه تفسیر آیت الله صدوقی مازندرانی مدظله العالي (2)

 تولِجُ الَّيلَ في النَّهارِ و تُولِجُ النَّهارَ في الَّيلِ وَ تُخرِجُ الحَيَّ مِنَ الميِّت و تُخرِجُ الميتَ مِنَ الحَيِّ و تَرزقُ مَن تشاء بغيرِ حساب ( آل عمران ، ٢٧ )

قوانینی که در بین مردم وجود دارد به دو قسم تسیم می شود . قوانین اجرایی و قوانین جزایی .
یک سلسله قوانینی موجود است که قانون گذار مردم را مکلف میکند تا به این قوانین عمل کنند در کنارش برای متخلفین از قانون مجازاتی در نظر گرفته شده است . اینها قوانین اجرایی و جزایی هستند
قسم اول که قوانین اجرایی باشد عمومیت دارد بر اینکه وظایف شخصیه افراد باشند یا وظایف اجتماعی افراد . در قانون یک سلسله وظایف شخصیه برای افراد معلوم می شود در کنارش هم یک سلسله قوانینی است که مردم ملزم به اجرای آن هستند منتها مربوط به ارتباط اجتماعی انسان هاست .
نوعا مسائل قضا در قوانین مدنی توجه به قسم دوم شده است نه قسم اول اگر قسم اول هم باشد خیلی کم است .
در قوانین اسلام همین تقسیم بندی ها وجود دارد . قوانین اجرایی فردی مثل نماز و روزه ماه مبارک رمضان و عبادات دیگری که وجود دارد . در کنارش قوانین اجرایی اجتماعی در کسب و کار و تجارت و تعامل با دیگران . در آثاری که از ائمه باقی مانده می توان گستردگی این قوانین را به وضوح یافت . مثل نهج البلاغه امیرالمومنین و رساله حقوق امام سجاد علیهما السلام که اگر چیزی برای اثبات امامت امام سجاد علیه السلام نبود همین رساله کافی بود که دنیا توجه پیدا کند به این وجود مقدس .
قوانین جزایی هم که نوعا مربوط به امور دنیایی انسان هاست در اسلام تعیین شده . دیدی که قوانین مدنی و اسلام نسبت به وضع امور جزایی دارند در جهت حفظ نظم در اجتماع می باشد . قرآن در مسئله قصاص می فرماید « و لکم فی القصاص حیاة » . ( که نوعا تعبیر قرآن به "قصاص" نسبت به همان قتل عمدی ست که جزایش قتل است ) این که آدم کشتن است ، پس چگونه حیاتی ست ؟ حیات در این آیه حیات فرد نیست بلکه حیات اجتماع است .
اسلام در کنار اینکه در دنیا این دو قسم را دارد در آخرت هم به آن توجه کرده . جزای عمل در قیامت اختصاص به قوانین اجتماعی ندارد . نسبت به مسائل فردی نیز حساب و کتاب وجود دارد .
جزای امور فردی در قیامت قابل جبران است با توبه کردن . توبه یک اصل مسلم ضروری اسلام است به نص صریح آیات قرآن ، انما التوبة علی الله . یا در جای دیگر می فرماید « قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمة الله ان الله یغفرالذنوب جمیعا ... » . خداوند با تمام عدالت و قضاوتش این گونه نیز عمل میکند و می بخشد و حتی بدون حساب رزق و روزی می دهد .
هفته گذشته یک نکته از آیه باقی ماند و اینکه رزق بدون حساب چیست ؟ 
در چند جای قرآن نسبت به رزق بی حساب مطالبی آمده است . انسان در دنیا به دو چیز نیازمند است یکی تنمیه و یکی تغذیه . در قیامت می پرسند مالت را از کجا به دست آورده ای و کجا مصرف کرده ای اما از اینکه چه قدر هوا مصرف کرده ای نمی پرسند . خداوند در قرآن راجع به حضرت مریم می فرماید « کلما دخل علیه زکریا المحراب وجد عندها رزقا قال یا مریم انی لک هذا قالت هو من عندالله ان الله یرزق من یشاء بغیر حساب » . سومین چیزی که رزق بی حساب است رزق نسان در بهشت است . آیه ٤٠ سوره غافر دارد که « من عمل سیئة فلا یجزی الا مثلها و من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مومن فاولئک یدخلون الجنة یرزقون فیها بغیر حساب» .

گزیده جلسه تفسیر آیت الله صدوقی مازندرانی مدظله العالي : ٢١ / ٤ / ١٣٩٦ . مسجد جامع ساری

Submit to Facebook Submit to Google Bookmarks Submit to Twitter